De Geometricis Transmutationibus — Isoperimetric Extrema and the Sesquiquartal Radius — Latin (1440 / 1514–1913)

Textus Latinus Collatis Editionibus Parisiensi (1514), Basileensi (1565) et Rottae (1913) · DGT (1445)

De Geometricis Transmutationibus (1445) — Quarter-Side Sesquiquarta Rectification ( A D ): (x - (0))^2 + (y - (0))^2 - (1) = 0 ( A F ): (x - (0))^2 + (y - (0))^2 - (1/4) = 0 ( A H ): (x - (0))^2 + (y - (0))^2 - (175/256) = 0 [ A F ]: (1)*x + (0)*y + (0) = 0 [ B C ]: (0)*x + (1)*y + (1/2) = 0 [ C D ]: (-3/2)*x + (-sqrt(3)/2)*y + (sqrt(3)/2) = 0 [ D B ]: (3/2)*x + (-sqrt(3)/2)*y + (sqrt(3)/2) = 0 [ A H ]: (5/8)*x + (-5*sqrt(3)/16)*y + (0) = 0 D = (0, 1) B = (-sqrt(3)/2, -1/2) C = (sqrt(3)/2, -1/2) A = (0, 0) E = (-sqrt(3)/4, -1/2) F = (0, -1/2) G = (sqrt(3)/4, -1/2) H = (-5*sqrt(3)/16, -5/8) D B C A E F G H
De Geometricis Transmutationibus (1445, §§9–11) — Equilateral Triangle B–C–D Inscribed in Unit Circle A with Quarter-Point E: Ray AE Extended in 5:4 Sesquiquartal Ratio to H Yields AH = 5*sqrt(7)/16.

De Geometricis Transmutationibus (1445, §§1–11) — Ad Paulum Physicum Florentinum

h XX, Opuscula Mathematica · Paris 1514 vol. II · Basel 1565 pp. 945–949

De Geometricis Transmutationibus (1445) — Quarter-Side Sesquiquarta Rectification ( A D ): (x - (0))^2 + (y - (0))^2 - (1) = 0 ( A F ): (x - (0))^2 + (y - (0))^2 - (1/4) = 0 ( A H ): (x - (0))^2 + (y - (0))^2 - (175/256) = 0 [ A F ]: (1)*x + (0)*y + (0) = 0 [ B C ]: (0)*x + (1)*y + (1/2) = 0 [ C D ]: (-3/2)*x + (-sqrt(3)/2)*y + (sqrt(3)/2) = 0 [ D B ]: (3/2)*x + (-sqrt(3)/2)*y + (sqrt(3)/2) = 0 [ A H ]: (5/8)*x + (-5*sqrt(3)/16)*y + (0) = 0 D = (0, 1) B = (-sqrt(3)/2, -1/2) C = (sqrt(3)/2, -1/2) A = (0, 0) E = (-sqrt(3)/4, -1/2) F = (0, -1/2) G = (sqrt(3)/4, -1/2) H = (-5*sqrt(3)/16, -5/8) D B C A E F G H
De Geometricis Transmutationibus (1445, §§9–11) — Inscribed Equilateral Triangle BCD in Unit Circle A: Quarter-Point E on Side BC Extended in Sesquiquartal Ratio 5:4 Yields Isoperimetric Radius AH = (5/16) sqrt(7), Implying pi ~= (24/35) sqrt(21) ~= 3.142337.
f. DGT §1

Paulo magistri Dominici, physico Florentino, optimo atque doctissimo viro, liber de geometricis transmutationibus Nicolaus de Cusa cardinalis.

f. DGT §2

Etsi veteres magno ingenio praediti sedula indagatione conati sunt multa tunc abscondita sibi et posteris nota facere perfecerintque utiliter in plerisque maximis atque optimis artibus, non tamen omne desideratum in quibusque altioribus theoriis attigerunt, praeordinante hoc universorum optimo provisore, ut in nobis vis illa divinae intelligentiae non torpeat, sed admiratione vehementiori ad ipsa latentia et scitu possibilia feratur. Ardentius quidem in obscuri penetrationem movemur, ut quietius de mentis vigorositate delectemur. Inter ea autem, quae geometricis speculationibus insudantibus hucusque impedimento fuere, unum ab omnibus, quorum vires ingenii libri, qui ad nostram notitiam deducti sunt, curiosius observant, incognitum remansit, de recti scilicet atque curvi aequalitate aut in invicem transmutatione statuenda, ita ut non minimis, immo paene omnibus huic inquisitioni deditis post immensos labores visum sit viam ad huius notitiam acquirendam a nobis sublatam, hoc rei impossibilitate agente et natura ipsam tantae oppositionis coincidentiam repellente. Ego vero rei huius difficultatem in parvitate apprehensionis et intermissione diligentiae, non summo acumine vigilantium, ut obscuritas negotii deposcit, potius existimans dato qualicumque otio ad artem novam, qua ad quaesitum pertingerem, me contuli ei diligenter satis ob altiores fines insudando, quousque cunctarum meditationum mearum subscriptam formula facilem resolutionem efficerem. Quoniam autem in tanta et hactenus ignota arte, a qua non tantum perfectio geometricae transmutationis dependet, sed et etiam introductio ad altiora ascendendi figuratur, non erat in obscuritate et parvitate ingenioli mei confidendum, recte statui ad te, arbitrum peritissimum atque veritatis zelatorem, confugere et iamdudum probatissimo amico inventionem pandere, ut in statera aequissimi iudicis aestimetur. Noli igitur, amice dilectissime, ista, etiam si in maioribus verseris, quasi cruda indigestaque abicere. Lectu enim parva, intellectu vero facillima sunt. Sed quanto me ab annis iuventutis atque adolescentiae nostrae strictiori amicitiae nodo atque cordiali quodam amplexu indesinenter constrinxisti, tanto nunc accuratius emendationi animum adhibe et in communionem aliorum nisi correctum prodire non sinas.

f. DGT §3

Post innumeros paene modos, quibus, semper tamen deficiens, ad institutam artem pervenire contendi, tandem ad principium, quo in De docta ignorantia usus sum, respiciens via mihi patefacta existit. Exigit autem ars, quam inquiro, praeter ea iam tradita in geometricis versionem curvi in rectum ac recti in curvum. Inter quae cum nulla rationalis proportio cadat, oportet in quadam coincidentia extremorum hoc latere secretum. Quae cum in maximo sit, ut alibi traditur, et maximum sit circulus, qui ignoratur, in minimo, qui est triangulus, inquiri ipsum debere ibi ostenditur.

f. DGT §4

Omnium autem figurarum multorum angulorum, quae polygoniae, et aequalium laterum, quae isopleurae, et eiusdem longitudinis laterum, quae eandem habentes peripheriam isoperimetrae dicuntur, triangularem minimae capacitatis existere constat. Et cum tanto quaelibet isoperimetra sit capacior, quanto plures angulos habuerit, erit circulus isoperimeter figurarum omnium capacissima. Ad quam per angulorum multiplicationem deveniri nequit, sicut nec in numero ad maximum. Nulla igitur polygonia ad circularem isoperimetram proportionem rationalem habere potest.

f. DGT §5

Quia vero differentia capacitatis isoperimetrarum figurarum correspondet differentiae semidiametrorum circulorum inscriptorum eisdem, ut iam ante hoc notum est, quare nec circulus inscriptus, qui semper minor est, nec circumscriptus, qui semper maior est, ad circulum isoperimetrum rationalem proportionem habebit. Semidiametri autem illorum iam dictorum circulorum maxime inaequales in trigono existunt, in aliis successive minus inaequales, in circulo vero isoperimetro coincidentes, cum ibi inscriptus, circumscriptus et peripheria coincidant. Hinc inquirendum, qua arte ad coincidentiam ipsam atque propositum nostrum pertingere valeamus.

f. DGT §6

Videtur autem ad artis quaesitae sufficientiam primum pertinere, ut datae rectae detur aequalis curva. Secundo, ut secundum habitudinem curvae ad curvam detur recta ad rectam. Tertio, ut inter datas lineas duae proportionales assignentur. Quarto, ut secundum habitudinem duarum datarum sciatur ad tertiam datam dari quarta. Primum hactenus ignotum. Secundum nondum consideratum. Tertium a paucis obscure tactum. Quartum clare a multis explicatum. Complicatur in his omne, quod transmutatoriae huic arti opportunum est, ut praemissis istis, quae circa haec necessaria sunt, in exemplaribus subsumptionibus ostendere conabor.

f. DGT §7

Posse lineam curvam esse, quae datae rectae nec maior nec minor sit, ab omnibus admittitur, licet non omnes eam signari posse affirment. Potest igitur peripheriae datae polygoniae circuli alicuius peripheria nec maior nec minor esse, ut sint isoperimetrae. Sed quomodo haec detur, inquirimus.

f. DGT §8

Quoniam autem tanto circulus polygoniae aequilaterae seu isopleurae circumscriptus maior est quanto ipsa paucorum angulorum, et ei inscriptus tanto minor, hinc nemo negare potest, quin omnis circulus polygoniae aequilaterae inscriptus minor sit circulo isoperimetro atque quod omnis circumscriptus maior. Quare inter inscriptum atque circumscriptum isoperimeter cadens habet semidiametrum omni semidiametro cuiuscumque inscripti circuli cuicumque polygoniae isopleurae et isoperimetrae maiorem et circumscripti semidiametro minorem. Manifestabitur autem id, quod quaerimus, post multos difficiliores modos facili consequentia ex hac propositione:

f. DGT §9

Semidiameter circuli isoperimetri trigono inscripto se habet ad lineam a centro circuli, cui trigonus inscribitur, ad quartam lateris ductam in proportione sesquiquarta.

f. DGT §10

Sit circulus super a centro descriptus, cui bcd trigonus inscribitur, diviso bc latere in quattuor partes aequales per e, f, g signatas. Dico, si de a ad e linea ducta extendatur per quartam sui, ut sit ah, illam fore semidiametrum circuli, cuius circumferentia aequatur tribus trigoni lateribus.

f. DGT §11

Hoc sic facillime verum comprobatur. Nam tracta de a ad f linea illam semidiametrum circuli inscripti fore constat, quae est omnium inscriptorum polygoniis isoperimetris minima. Et similiter linea de a ad b ducta est semidiameter circumscripti, quae est omnium circumscriptorum isoperimetris polygoniis maxima. Et si de a prope f ad i punctum lineam duxeris extendendam secundum habitudinem if portionis ad bc latus, quae extensa sit ak, illam minorem esse semidiametro circuli isoperimetri manifestum, cum semidiameter circuli isoperimetri sit omnium inscriptorum polygoniis isoperimetris maxima. Similiter si de a prope b ad punctum l linea ducta extensa fuerit secundum habitudinem portionis lf ad bc, quae sit am, illam esse maiorem quaesita per se clarum est, cum quaesita sit omnium semidiametrorum circulorum circumscriptorum polygoniis isoperimetris minima. Potest igitur inter l et i ad aliquem punctum de a linea duci, quae extensa secundum habitudinem portionis inter punctum illum et f cadentis ad latus bc aequabitur quaesitae.