DISTINCTIO VIII — DE SUBTILITATIBUS GEOMETRICIS & FLOS (1225)¶
Incipit Distinctio Octaua de Quibusdam Subtilitatibus Geometricis, et Flos (1225)
Fons Criticus: boncompagni:1862 (Scritti di Leonardo Pisano, Vol. II, pp. 207–234 · Cod. Urb. Lat. 292, fol. 134r–148v & Flos) · English Translation · Summary · GEOMETOR Notes
Incipit Distinctio Octaua de Quibusdam Subtilitatibus Geometricis¶
Versio Anglica: Distinctio VIII — Pentagon, Decagon & Al-Jabr (pp. 207–226) · Commentarius: Notae ad Censum Census
CIRCULI, cuius dyameter sit $.10.$, uolo latus penthagonicum inuenire. Adiaceat circulus .abgde., et in ipso sit penthagonum equilaterum et equiangulum .abgde.; et protrahatur in ipso corda anguli penthagonici .ag., nec non et dyameter .bf. secans cordam .ag. in duo equa ad punctum .c..
Modus Geometricus ex Tertio Decimo Euclidis ([XIII. 9–10]): Ducto catheto ID $= 5$ et sumpta medietate H ($IH = 2\frac{1}{2}$), fit HD $= \sqrt{31\frac{1}{4}}$. Transferendo HD in K per circulum (HD), latus decagoni est IK equale chorde DQ1:
$$s_{10} = \sqrt{31\frac{1}{4}} - 2\frac{1}{2}.$$
Et quoniam quadratum lateris pentagoni equatur quadratis laterum hexagoni et decagoni [XIII. 10], hypotenusa DK est latus pentagoni DP1P2P3P4:
$$s_5^2 = 25 + \left(37\frac{1}{2} - \sqrt{781\frac{1}{4}}\right) = 62\frac{1}{2} - \sqrt{781\frac{1}{4}}.$$
Modus Algebrae et Almuchabalae (p. 208): Pone latus pentagoni unam rem ($x$), quadratum eius unum censum ($x^2$), et quadratum census censum census ($x^4$). Ex theorematibus Ptolemei in quadrilatero circulari oritur equatio:
$$x^4 + 3125 = 125\,x^2.$$
Cuius census est $x^2 = 62\frac{1}{2} - \sqrt{781\frac{1}{4}}$, linea irrationalis minor decimi libri Euclidis.
f. boncompagni_1862_vol2_practica_geometriae:0234 · p. 227–234
Flos Leonardi Bigolli Pisani (1225)¶
Versio Anglica: Flos: The Imperial Cubic & Congruum (pp. 227–234) · Commentarius: Notae ad Florem
CVM CORAM MAIESTATE VESTRA, gloriosissime princeps Frederice, magister Iohannes panormitanus, phylosophus uester, pisis mecum multa de numeris contulisset, interque duas questiones, que non minus ad geometriam quam ad numerum pertinent, proposuit:
De Congruo Quinarij: Inuenire quadratum numerum cui addito uel diminuto quinario numero egrediatur quadratus numerus ($x^2 \pm 5 = \square$). Quod solutum est per $x = \frac{41}{12}$:
$$\left(\frac{41}{12}\right)^2 - 5 = \left(\frac{31}{12}\right)^2 = 6\frac{101}{144}, \qquad \left(\frac{41}{12}\right)^2 + 5 = \left(\frac{49}{12}\right)^2 = 16\frac{97}{144}.$$
De Equacione Cubica Irreducibili: Inuenire lineam $x$ cuius cubus et duo quadrati et decem radices sint uiginti ($x^3 + 2x^2 + 10x = 20$). Demonstrato geometrice per omnes species decimi libri Euclidis quod hec radix non potest esse rationalis nec aliqua linearum irrationalium euclidis, ostenditur solutio per fractiones sexagesimales:
$$x = 1^{\circ}\ 22'\ 7''\ 42'''\ 33''''\ 4'''''\ 40'''''' = \frac{1{,}596{,}577{,}777}{1{,}166{,}400{,}000}.$$