DISTINCTIO VIII — DE SUBTILITATIBUS GEOMETRICIS & FLOS (1225)

Incipit Distinctio Octaua de Quibusdam Subtilitatibus Geometricis, et Flos (1225)

Fons Criticus: boncompagni:1862 (Scritti di Leonardo Pisano, Vol. II, pp. 207–234 · Cod. Urb. Lat. 292, fol. 134r–148v & Flos) · English Translation · Summary · GEOMETOR Notes


Incipit Distinctio Octaua de Quibusdam Subtilitatibus Geometricis

Versio Anglica: Distinctio VIII — Pentagon, Decagon & Al-Jabr (pp. 207–226) · Commentarius: Notae ad Censum Census

Incipit distinctio octaua de quibusdam subtilitatibus geometricis.

CIRCULI, cuius dyameter sit $.10.$, uolo latus penthagonicum inuenire. Adiaceat circulus .abgde., et in ipso sit penthagonum equilaterum et equiangulum .abgde.; et protrahatur in ipso corda anguli penthagonici .ag., nec non et dyameter .bf. secans cordam .ag. in duo equa ad punctum .c..

Distinctio VIII — Regular Pentagon & Decagon in Circle of Diameter 10 ( I A ): x**2 + y**2 - 25 = 0 ( H D ): y**2 + (x - 5/2)**2 - 125/4 = 0 [ I K ]: y = 0 / I D /: length = 5 / H D /: length = 5*sqrt(5)/2 / I K /: length = -5/2 + 5*sqrt(5)/2 / D K /: length = 5*sqrt(10 - 2*sqrt(5))/2 / D Q1 /: length = 10*sqrt(-600*sqrt(5 - sqrt(5))*sqrt(sqrt(5) + 5) - 450*sqrt(6)*sqrt(5 - sqrt(5)) - 150*sqrt(30)*sqrt(5 - sqrt(5)) - 600*sqrt(5) - 60*sqrt(5)*sqrt(5 - sqrt(5))*sqrt(sqrt(5) + 5) + 600*sqrt(6)*sqrt(sqrt(5) + 5) + 5400)/(sqrt(5 - sqrt(5))*(sqrt(15)*sqrt(sqrt(5) + 5) + 5*sqrt(3)*sqrt(sqrt(5) + 5) + 30*sqrt(2))) / Q1 P1 /: length = 10*sqrt(-600*sqrt(5 - sqrt(5))*sqrt(sqrt(5) + 5) - 450*sqrt(6)*sqrt(5 - sqrt(5)) - 150*sqrt(30)*sqrt(5 - sqrt(5)) - 600*sqrt(5) - 60*sqrt(5)*sqrt(5 - sqrt(5))*sqrt(sqrt(5) + 5) + 600*sqrt(6)*sqrt(sqrt(5) + 5) + 5400)/(sqrt(5 - sqrt(5))*(sqrt(15)*sqrt(sqrt(5) + 5) + 5*sqrt(3)*sqrt(sqrt(5) + 5) + 30*sqrt(2))) A = (5, 0) C = (-5, 0) I = (0, 0) D = (0, 5) H = (5/2, 0) P1 = (5*sqrt(2)*sqrt(sqrt(5) + 5)/4, -5/4 + 5*sqrt(5)/4) P4 = (-5*sqrt(2)*sqrt(sqrt(5) + 5)/4, -5/4 + 5*sqrt(5)/4) P2 = (-5*sqrt(2)*sqrt(sqrt(5) + 5)/8 + 5*sqrt(10)*sqrt(sqrt(5) + 5)/8, -5*sqrt(5)/4 - 5/4) P3 = (-5*sqrt(10)*sqrt(sqrt(5) + 5)/8 + 5*sqrt(2)*sqrt(sqrt(5) + 5)/8, -5*sqrt(5)/4 - 5/4) K = (5/2 - 5*sqrt(5)/2, 0) Q1 = ((-75*sqrt(15) + 75*sqrt(2)*sqrt(sqrt(5) + 5) + 375*sqrt(3))/(sqrt(15 - 3*sqrt(5))*(sqrt(15)*sqrt(sqrt(5) + 5) + 5*sqrt(3)*sqrt(sqrt(5) + 5) + 30*sqrt(2))), (75*sqrt(5) + 225 + 75*sqrt(6)*sqrt(sqrt(5) + 5))/(sqrt(15 - 3*sqrt(5))*(sqrt(15)*sqrt(sqrt(5) + 5) + 5*sqrt(3)*sqrt(sqrt(5) + 5) + 30*sqrt(2)))) A C I D H P1 P4 P2 P3 K Q1
Circulus ( I A ) dyametri CA = 10 cum centro I, catheto / I D / = 5, medietate H = 5/2, chorda / H D / = rad. 31 1/4, latere decagoni / I K / = rad. 31 1/4 minus 2 1/2, et latere pentagoni / D K / = rad. (62 1/2 minus rad. 781 1/4).
  1. Modus Geometricus ex Tertio Decimo Euclidis ([XIII. 9–10]): Ducto catheto ID $= 5$ et sumpta medietate H ($IH = 2\frac{1}{2}$), fit HD $= \sqrt{31\frac{1}{4}}$. Transferendo HD in K per circulum (HD), latus decagoni est IK equale chorde DQ1:

    $$s_{10} = \sqrt{31\frac{1}{4}} - 2\frac{1}{2}.$$

    Et quoniam quadratum lateris pentagoni equatur quadratis laterum hexagoni et decagoni [XIII. 10], hypotenusa DK est latus pentagoni DP1P2P3P4:

    $$s_5^2 = 25 + \left(37\frac{1}{2} - \sqrt{781\frac{1}{4}}\right) = 62\frac{1}{2} - \sqrt{781\frac{1}{4}}.$$

  2. Modus Algebrae et Almuchabalae (p. 208): Pone latus pentagoni unam rem ($x$), quadratum eius unum censum ($x^2$), et quadratum census censum census ($x^4$). Ex theorematibus Ptolemei in quadrilatero circulari oritur equatio:

    $$x^4 + 3125 = 125\,x^2.$$

    Cuius census est $x^2 = 62\frac{1}{2} - \sqrt{781\frac{1}{4}}$, linea irrationalis minor decimi libri Euclidis.


f. boncompagni_1862_vol2_practica_geometriae:0234 · p. 227–234

Flos Leonardi Bigolli Pisani (1225)

Versio Anglica: Flos: The Imperial Cubic & Congruum (pp. 227–234) · Commentarius: Notae ad Florem

Incipit Flos Leonardi bigolli pisani super solutionibus quarumdam questionum ad numerum et ad geometriam uel ad utrumque pertinentium.

CVM CORAM MAIESTATE VESTRA, gloriosissime princeps Frederice, magister Iohannes panormitanus, phylosophus uester, pisis mecum multa de numeris contulisset, interque duas questiones, que non minus ad geometriam quam ad numerum pertinent, proposuit:

  1. De Congruo Quinarij: Inuenire quadratum numerum cui addito uel diminuto quinario numero egrediatur quadratus numerus ($x^2 \pm 5 = \square$). Quod solutum est per $x = \frac{41}{12}$:

    $$\left(\frac{41}{12}\right)^2 - 5 = \left(\frac{31}{12}\right)^2 = 6\frac{101}{144}, \qquad \left(\frac{41}{12}\right)^2 + 5 = \left(\frac{49}{12}\right)^2 = 16\frac{97}{144}.$$

  2. De Equacione Cubica Irreducibili: Inuenire lineam $x$ cuius cubus et duo quadrati et decem radices sint uiginti ($x^3 + 2x^2 + 10x = 20$). Demonstrato geometrice per omnes species decimi libri Euclidis quod hec radix non potest esse rationalis nec aliqua linearum irrationalium euclidis, ostenditur solutio per fractiones sexagesimales:

    $$x = 1^{\circ}\ 22'\ 7''\ 42'''\ 33''''\ 4'''''\ 40'''''' = \frac{1{,}596{,}577{,}777}{1{,}166{,}400{,}000}.$$

Explicit tractatus floris.