DISTINCTIO VII — DE ALTITUDINIBUS ET QUADRANTE

Incipit Septima Distinctio de Inuentione Altitudinum Rerum Eleuatarum

Fons Criticus: boncompagni:1862 (Scritti di Leonardo Pisano, Vol. II, pp. 202–207 · Cod. Urb. Lat. 292, fol. 130v–134r) · English Translation · Summary · GEOMETOR Notes


Incipit Septima Distinctio de Inuentione Altitudinum

Versio Anglica: Surveying with the Quadrans (pp. 202–207) · Commentarius: Notae ad Quadrantem

Incipit septima distinctio de inuentione altitudinum rerum eleuatarum, et profunditatum atque longitudinum planitierum.

SI VIS METIRI aliquam altitudinem: Erige astam in plano: et fac eam stare orthogonaliter super ipsum planum: et elonga te ab ipsa asta, et ab altitudine metienda: et pones oculum in terra prospiciens per summitatem aste: et si uisus tuus transibit ad punctum summitatis metiende altitudinis, signa punctum in terra in locum ubi erit oculus. Et si linea egrediens ab oculo tuo per summitatem aste non uenerit ad punctum summitatis altitudinis ipsius, muta te retro uel ante, donec linea progrediens ab oculo tuo per summitatem aste ascendat recte ad summitatem altitudinis predicte: et tunc erit proportio plani, quod est inter oculum et rem eleuatam, ad ipsam rem eleuatam quam uis metiri, sicut planum, quod est inter oculum et astam, ad ipsam astam. [VI. 4]

Distinctio VII — Optical Quadrans (Umbra Recta & Umbra Versa) ( D I ): x**2 + (y - 12)**2 - 144 = 0 [ I P ]: y = 0 [ A H ]: x - 12 = 0 [ A B ]: 12*x + 12*y - 144 = 0 [ D C ]: 12*x + 8*y - 96 = 0 / D P /: length = 4*sqrt(13) / U3 UT3 /: length = 12 / VL3 VR3 /: length = 12 / U6 UT6 /: length = 12 / VL6 VR6 /: length = 12 / U9 UT9 /: length = 12 / VL9 VR9 /: length = 12 I = (0, 0) A = (12, 0) H = (12, 12) D = (0, 12) B = (6*sqrt(2), 12 - 6*sqrt(2)) C = (24*sqrt(13)/13, 12 - 36*sqrt(13)/13) P = (8, 0) I A H D B C P
Quadratum umbre < D H A I > ex 12 x 12 punctis constitutum cum limbo circulari ( D I ), dyametro [ A B ], umbra recta [ I P ], umbra uersa [ A H ], et filo perpendiculi / D P / secante umbram rectam in puncto P = 8 puncta.
  • De Usu Quadrantis: Describitur quadrans DHAI habens limbum circularem (DI) circa uerticem D. Dividitur tam latus umbre recte IA quam latus umbre uerse AH in $.XII.$ puncta equalia.

  • Cum filum perpendiculi cadit super dyametrum DA ad angulum $.45.^{\circ}$, longitudo plani ad radicem turris equatur altitudini eius supra oculum.

  • Cum perpendiculum DP secat umbram rectam IA in puncto P (uerbi gratia ad $.8.$ puncta de $.12.$), per triangula similia [VI. 4] proportio plani ad altitudinem est $8 : 12 = 2 : 3$. Quare si planum fuerit perticarum $.40.$ et altitudo oculi pertica una, altitudo turris est $\frac{12}{8} \times 40 + 1 = 61$. Si uero ceciderit filum in umbram uersam ad puncta $v$, proportio altitudinis ad planum est $v : 12$.

Explicit distinctio septima.