DISTINCTIO VI — IN DIMENSIONE CORPORUM ET QUINQUE CORPORIBUS¶
Incipit Distinctio VI in Dimensione Corporum et Quinque Corporibus Regularibus
Fons Criticus: boncompagni:1862 (Scritti di Leonardo Pisano, Vol. II, pp. 158–202 · Cod. Urb. Lat. 292, fol. 100r–130v) · English Translation · Summary · GEOMETOR Notes
Incipit Distinctio .VI. in Dimensione Corporum¶
Versio Anglica: Solids & Spheres (pp. 158–190) · Commentarius: Notae ad Stereometriam
CORPORVM QVIDEM GENERA sunt plura, ex quibus sunt hec: SOLIDA, SERATILIA, PIRAMIDES, COLVMNE, SPERE, et eorum partes, nec non et CORPORA, que multorum basium nuncupantur, et describuntur circa speras: proprie quidem solidum est, quod latum longum et altum habet; et constat ex sex superficiebus: ut sunt tassilla: scrinea: cisterne et similia.
Seratile quoque est dimidium solidi constans ex tribus parallillominis, et duobus triangulis; quod habetur, cum superficies secat solidum sex basium super dyametros eius, soluens ipsum in duas portiones equales.
Columne et Prismata: Mensurantur multiplicando embadum basis in altitudinem, idest in cathetum. [XII. 11]
Piramides et Coni: Omnis pyramis est tertia pars columne habentis eandem basim et eandem altitudinem ($V = \frac{1}{3} B h$). [XII. 7, 10]
Piramis Caput Abscisa: Mensuratur multiplicando tertiam partem catheti in aggregatum embadorum basis $B_1$, capitis $B_2$, et radicis producti unius in alterum ($\sqrt{B_1 B_2}$).
Spera: Ex Archimenide (archimedes:sphere), omnis spera est due tertie partes ($\frac{2}{3}$) cilindri sibi circumscripti, cuius basis dyameter et altitudo equantur dyametro spere $d$; superficies vero spere quadrupla est maximo circulo in ea descripto ($V \approx \frac{11}{21} d^3$, $S \approx \frac{22}{7} d^2$).
f. boncompagni_1862_vol2_practica_geometriae:0197 · p. 190–196
De Quinque Corporibus Regularibus in Spera Cuius Dyameter Sit VI¶
Versio Anglica: The Five Regular Polyhedra in Sphere d = 6 (pp. 190–196) · Commentarius: Notae ad Euclidis XIII et Paciolum
Sit dyameter spere $AI = 6$ super lineam AK circa centrum O in circulo (OA), sitque $AK = 2$ tertia pars ipsius $AI$, et erigantur perpendiculares KB et OC. [XIII. 18]
Pyramis Quatuor Basium Triangularium (Tetraedrum): Latus eius est BI, cuius quadratum est $AI \cdot KI = 24$ ($e_4 = \sqrt{24}$), cathetus $4$, et corpulentia $\sqrt{192}$ ($8\sqrt{3}$). [XIII. 13]
Cubus Sex Basium Quadratarum: Latus eius est AB, cuius quadratum est $AI \cdot AK = 12$ ($e_6 = \sqrt{12}$), et corpulentia $\sqrt{1{,}728}$ ($24\sqrt{3}$). [XIII. 15]
Octaedrum Octo Basium Triangularium: Latus eius est AC, cuius quadratum est $AO^2 + OC^2 = 18$ ($e_8 = \sqrt{18}$), et corpulentia ex duabus pyramidibus quadratis est numerus rationalis $.XXXVI.$ ($36$). [XIII. 14]
f. boncompagni_1862_vol2_practica_geometriae:0203 · p. 196–202
Modus Dividendi Lineam Media et Extrema Proportione: Dodecaedrum et Ycosaedrum¶
Versio Anglica: Extreme and Mean Ratio: Dodecahedron & Icosahedron (pp. 196–202) · Commentarius: Notae ad Cordam Auream
Modus Dividendi Lineam Media et Extrema Proportione (p. 196): Quia corda pentagoni dodecaedri est latus cubi $BE = \sqrt{12}$, dividitur $BE$ media et extrema proportione [VI. 30, XIII. 17] secando eam per equalia in M, erigendo per circulum (EM) cathetum EC $= \sqrt{3}$, copulando BC ($= \sqrt{15}$), auferendo per circulum (CE) portionem $CD = \sqrt{3}$ in D, et transferendo $BD$ per circulum (BD) in G.
Dodecaedrum ($.XII.$ Basium Pentagonalium): Maior portio BG (sive AN in figura spere) et latera pentagoni AB ac AE in ABE sunt invicem equalia, linea irrationalis que dicitur recisum:
$$e_{12} = \sqrt{15} - \sqrt{3}, \qquad e_{12}^2 = 18 - \sqrt{180}, \qquad af^2 = 6 - \sqrt{7\frac{1}{5}}, \qquad hf^2 = 3 + \sqrt{7\frac{1}{5}}.$$
Ycosaedrum ($.XX.$ Basium Triangularium): Per radium OM invenitur corda MI [XIII. 16], cuius quadratum est $e_{20}^2 = 18 - \sqrt{64\frac{4}{5}}$; et secundum librum quartumdecimum (Hypsicles) proportio corpulentie dodecaedri ad corpulentiam ycosaedri in eadem spera contentorum est sicut latus cubi ($e_6$) ad latus ycosaedri ($e_{20}$).