DISTINCTIO V — DE RADICIBUS CUBICIS INVENIENDIS

Explicit Distinctio Quarta; Incipit Quinta de Radicibus Cubicis Inueniendis

Fons Criticus: boncompagni:1862 (Scritti di Leonardo Pisano, Vol. II, pp. 148–158 · Cod. Urb. Lat. 292, fol. 92v–100r) · English Translation · Summary · GEOMETOR Notes


Incipit Quinta de Radicibus Cubicis Inueniendis

Versio Anglica: Distinctio V — Cube Roots (pp. 148–158) · Commentarius: Notae ad Radices Cubicas

Explicit distinctio quarta de diuisione camporum inter consortes. Incipit quinta de radicibus cubicis inueniendis.

CVM Secundum promissa in huius operis principio de radicibus cubicis oporteat me tractare, de quibus in libro abbaci tractatum inserui spetialem : duxi eundem presentialiter rescribendum, ut continuatis distinctionibus suprascriptis ad finem eiusdem operis possim facilius peruenire.

Cubus quidem numerus est, qui surgit ex multiplicatione trium equalium numerorum, uel ex aliquo quadrato numero in suam radicem ducto. Vt $.8.$ et $.27.$, nam $.8.$ surgunt ex multiplicatione de $.2.$ in $.2.$ ducta in $.2.$, uel ex multiplicatione quaternarij in suam radicem, scilicet in $.2.$, et $.27.$ surgunt ex tribus ternarijs, uel ex nouenario ducto in suam radicem, que est $.3.$ Nam radix cubica octonarij est $.2.$; et radix cubica de $.27.$ est $.3.$; et sic intelligas de reliquis cubis numeris, et eorum radicibus: reliqui autem numeri, qui cubi non sunt, radices cubicas in numeris habere non possunt: unde radices ipsorum cubice dicuntur surde.

  1. De Ternarijs Figurarum: Et est sciendum, quod una figura est radix numerorum unius figure, et duarum, et trium; due uero figure sunt radix quatuor, et quinque, et sex figurarum; et tres figure sunt radix septem, et octo, et nouem figurarum: et sic deinceps semper una figura plus in radice ponitur pro singulis tribus figuris, que fuerint in numero, cuius radix queritur.

  2. De Diuisione Cubi per Binomium: Sicut quadratum secatur in duo quadrata et duo rectangula $(a+b)^2 = a^2 + 2ab + b^2$, ita cubus secatur in duos cubos et sex paralelepipeda:

    $$(a + b)^3 = a^3 + 3a^2 b + 3ab^2 + b^3.$$

    Quare subtracto primo cubo $a^3$ de summo ternario, residuum diuiditur per triplum quadrati radicis invente ($3a^2$), ut eliciatur secunda figura $b$.

  3. De Propinquatione Radicis Cubice Surde: Cum post extractionem cubi integri $a^3$ de numero $N$ remanserit residuum $R$:

    $$\sqrt[3]{a^3 + R} \approx a + \frac{R}{3a(a + 1) + 1}.$$

    Quia differentia inter cubum de $a$ et cubum de $a + 1$ est $(a + 1)^3 - a^3 = 3a^2 + 3a + 1$.

Explicit distinctio quinta.