Ἥρωνος Περὶ Διόπτρας Κεφ. ιε΄ — Ὄρος Διορύξαι¶
f. Schöne 238 · p. 238ιε΄. Ὄρος διορύξαι ἐπʼ εὐθείας τῶν στομίων τοῦ ὀρύγματος ἐπὶ τοῦ ὄρους δοθέντων.
Ἔστω ἡ μὲν τοῦ ὄρους ῥίζα ἡ ΑΒΓΔ γραμμή, τὰ δὲ στόμια, διʼ ὧν δεῖ διορύξαι, τὰ Β, Δ· καὶ ἤχθω τις ἀπὸ τοῦ Β τυχοῦσα εὐθεῖα ἐπὶ τῶν ὑποκειμένων χωρίων ἡ ΒΕ διὰ τῆς διόπτρας, ἀπὸ δὲ τυχόντος ἐπʼ αὐτῆς σημείου τοῦ Ε πρὸς ὀρθὰς αὐτῇ ἤχθω διὰ τῆς διόπτρας ἡ ΕΖ, καὶ ἔτι ἀπὸ τυχόντος τοῦ Ζ τῇ ΕΖ πρὸς ὀρθὰς ἤχθω διὰ τῆς διόπτρας ἡ ΖΗ, καὶ ἔτι ἀπὸ τυχόντος τοῦ Η πρὸς ὀρθὰς ἤχθω τῇ ΗΖ ἡ ΗΘ, καὶ ἀπὸ τοῦ Θ τῇ ΗΘ πρὸς ὀρθὰς ἤχθω ἡ ΘΚ, καὶ ἔτι τῇ ΚΘ πρὸς ὀρθὰς ἡ ΚΛ· καὶ κινείσθω ἡ διόπτρα ἐπὶ τῆς ΘΚ εὐθείας ἀεὶ πρὸς ὀρθὰς διαφυλάσσουσα τὰς διόπτρας τῇ ΚΘ, ἄχρι ἂν φανῇ διʼ αὐτῆς τὸ Δ σημεῖον.
Πεφηνέτω οὖν οὔσης τῆς διόπτρας κατὰ τὸ Μ σημεῖον· ἔσται ἄρα ἡ ΜΔ ἐπὶ τὴν ΘΚ κάθετος, τουτέστι παράλληλος ταῖς ΒΕ, ΖΗ. μετρηθήτω οὖν ἑκάστη τῶν ΒΕ, ΕΖ, ΖΗ, ΗΘ, ΘΜ, ΜΔ, καὶ ἐκβεβλήσθω ἡ μὲν ΕΒ ἐπὶ τὸ Ν, ἀπὸ δὲ τοῦ Δ ἐπὶ τὴν ΒΝ κάθετος ἐπινοείσθω ἡ ΔΝ. ἐκ δὴ τῶν μεμετρημένων παρὰ μὲν τὴν ΒΕ εὐθεῖαν ἔσται ἡ ΒΝ φανερὰ ὅσων ἐστὶ μονάδων, παρὰ δὲ τὴν ΕΖ φανερὰ ἔσται καὶ ἡ ΔΝ ὅσων ἐστὶ μονάδων· ὑπεροχαὶ γὰρ λαμβάνονται τῶν τε παρὰ τὴν ΒΕ καὶ τῶν παρὰ τὴν ΕΖ.
Ἐπενοήθη δὴ ἐπεζευγμένη ἡ ΒΔ· ἔσται ἄρα ὀρθογώνιον τρίγωνον τὸ ΒΔΝ, οὗ δοθεῖσά ἐστιν ἑκατέρα τῶν ΒΝ, ΝΔ. προεκβεβλήσθω δὴ τῆς ΒΝ ἐπʼ εὐθείας ἡ ΒΟ καὶ τυχὸν εἰλήφθω ἐπʼ αὐτῆς σημεῖον τὸ Ο, καὶ τῇ ΟΒ πρὸς ὀρθὰς ἤχθω ἡ ΟΞ οὕτως ὥστε εἶναι ὡς τὴν ΒΝ πρὸς ΝΔ, τὴν ΒΟ πρὸς ΟΞ· καὶ ἐπεζεύχθω ἡ ΒΞ. φανερὸν δὴ ὅτι ἐπʼ εὐθείας εἰσὶν αἱ ΞΒ, ΒΔ διὰ τὸ ὅμοια γίνεσθαι τὰ ΒΔΝ, ΒΞΟ τρίγωνα. ὁμοίως δὴ ἐκβεβλήσθω ἡ ΜΔ ἐπὶ τὸ Π, καὶ τῇ ΔΠ πρὸς ὀρθὰς ἤχθω ἡ ΠΡ, καὶ ὡς ἡ ΒΝ πρὸς ΝΔ, γενέσθω ἡ ΔΠ πρὸς ΠΡ, καὶ ἐπεζεύχθω ἡ ΔΡ· φανερὸν δὴ πάλιν ὅτι αἱ ΒΔ, ΔΡ ἐπʼ εὐθείας εἰσίν. ὀρύξομεν οὖν ἀπὸ μὲν τοῦ Β στομίου ἐπʼ εὐθείας τῇ ΞΒ κανόνας παραβάλλοντες ἐπὶ τὴν ΞΒ τῷ ὑπολειπομένῳ μέρει αὐτοῦ κατακολουθοῦντες, ἀπὸ δὲ τοῦ Δ ὁμοίως ἐπʼ εὐθείας τῇ ΔΡ· καὶ οὕτως ὑπαντήσουσιν ἀλλήλοις οἱ ἐργαζόμενοι τοῦ ὀρύγματος γινομένου κατὰ τὴν ΒΔ εὐθεῖαν. ἐὰν δὲ ᾖ τὸ ὄρυγμα ὑπόνομος, καὶ φρέατα ἐμβληθήσεται ἐπὶ τοῦ ὄρους λοξοτομηθέντος τοῦ ὄρους κατὰ τὴν ὑποκειμένην εὐθεῖαν.