UNITAS IV — DISTINCTIO V–VI: DE RADICIBUS CUBICIS ET DIMENSIONE CORPORUM¶
De Inventione Radicum Cubicarum, Mensuratione Pyramidum ac Sperarum, et Quinque Corporibus Regularibus
Fons Criticus: boncompagni:1862 (Scritti di Leonardo Pisano, Vol. II, pp. 148–202 · Cod. Urb. Lat. 292, fol. 92v–130v) · English Translation · Summary · GEOMETOR Notes
Distinctio V — Incipit Quinta de Radicibus Cubicis Inveniendis¶
Versio Anglica: Distinctio V — Cube Roots (pp. 148–159) · Commentarius: Notae ad Radices Cubicas
Quemadmodum in secunda distinctione ex compositione quadrati ostensa est inventio radicum quadratorum, ita ex sectione cubi $(a + b)^3 = a^3 + 3a^2 b + 3ab^2 + b^3$ ostenditur inventio radicis cubice per ternarios figurarum, cum regula propinquationis in numeris non cubicis $a^3 + R$:
$$\sqrt[3]{a^3 + R} \approx a + \frac{R}{3a(a + 1) + 1}.$$
Distinctio VI (Pars I) — De Dimensione Columnarum, Pyramidum et Sperarum¶
Versio Anglica: Distinctio VI Part 1 — Solids & Spheres (pp. 159–190) · Commentarius: Notae ad Stereometriam
Pertica corporalis continet pedes cubicos $.CCXVI.$ ($216$). Ex undecimo et duodecimo libro Euclidis (euclid:elements) atque ex Archimenide (archimedes:sphere) demonstratur:
Columnae et Prismata: Mensurantur ex multiplicatione embadi basis in altitudinem (cathetum). [XII. 11]
Pyramides et Coni: Omnis pyramis est tertia pars prismatis sive columne habentis eandem basim et eandem altitudinem ($V = \frac{1}{3} B h$). [XII. 7, 10]
Pyramis Caput Abscisa: Mensuratur multiplicando tertiam partem catheti in aggregatum embadorum basis $B_1$, capitis $B_2$, et radicis producti unius in alterum ($\sqrt{B_1 B_2}$).
Spera: Omnis spera est due tertie partes ($\frac{2}{3}$) cilindri sibi circumscripti, cuius basis dyameter et altitudo equantur dyametro spere $d$; superficies vero spere quadrupla est maximo circulo in ea descripto ($V \approx \frac{11}{21} d^3$).
Distinctio VI (Pars II) — De Quinque Corporibus in Spera Descriptis¶
Versio Anglica: The Five Regular Polyhedra in Sphere Diameter 6 (pp. 190–202) · Commentarius: Notae ad Euclidis XIII et Paciolum
Sit dyameter spere $AI = 6$ super lineam AK circa centrum O in circulo (OA), sitque $AK = 2$ tertia pars ipsius $AI$, et erigantur perpendiculares KB et OC. [XIII. 18]
Pyramis Quatuor Basium Triangularium (Tetraedrum): Latus eius est BI, cuius quadratum est $AI \cdot KI = 24$ ($e_4 = \sqrt{24}$), cathetus $4$, et corpulentia $\sqrt{192}$ ($8\sqrt{3}$). [XIII. 13]
Cubus Sex Basium Quadratarum: Latus eius est AB, cuius quadratum est $AI \cdot AK = 12$ ($e_6 = \sqrt{12}$), et corpulentia $\sqrt{1{,}728}$ ($24\sqrt{3}$). [XIII. 15]
Octaedrum Octo Basium Triangularium: Latus eius est AC, cuius quadratum est $AO^2 + OC^2 = 18$ ($e_8 = \sqrt{18}$), et corpulentia ex duabus pyramidibus quadratis est numerus rationalis $.XXXVI.$ ($36$). [XIII. 14]
Modus Dividendi Lineam Media et Extrema Proportione: Dodecaedrum et Ycosaedrum¶
Versio Anglica: Extreme and Mean Ratio: Dodecahedron & Icosahedron (pp. 196–202) · Commentarius: Notae ad Cordam Auream
Modus Dividendi Lineam Media et Extrema Proportione (p. 196): Quia corda pentagoni dodecaedri est latus cubi $BE = \sqrt{12}$, dividitur $BE$ media et extrema proportione [VI. 30, XIII. 17] secando eam per equalia in M, erigendo per circulum (EM) cathetum EC $= \sqrt{3}$, copulando BC ($= \sqrt{15}$), auferendo per circulum (CE) portionem $CD = \sqrt{3}$ in D, et transferendo $BD$ per circulum (BD) in G.
Dodecaedrum ($.XII.$ Basium Pentagonalium): Maior portio BG (sive AN in figura spere) et latera pentagoni AB ac AE in ABE sunt invicem equalia, linea irrationalis que dicitur recisum:
$$e_{12} = \sqrt{15} - \sqrt{3}, \qquad e_{12}^2 = 18 - \sqrt{180}, \qquad af^2 = 6 - \sqrt{7\frac{1}{5}}, \qquad hf^2 = 3 + \sqrt{7\frac{1}{5}}.$$
Ycosaedrum ($.XX.$ Basium Triangularium): Per radium OM invenitur corda MI [XIII. 16], cuius quadratum est $e_{20}^2 = 18 - \sqrt{64\frac{4}{5}}$; et secundum librum quartumdecimum (Hypsicles) proportio corpulentie dodecaedri ad corpulentiam ycosaedri in eadem spera contentorum est sicut latus cubi ($e_6$) ad latus ycosaedri ($e_{20}$).