Liber Primus · Axiomata, Concursus & Statica Solidorum (pp. 1–44)

Folio-verified Neo-Latin primary text from Giovanni Ceva’s De lineis rectis se invicem secantibus statica constructio (Mediolani: Ex Typographia Ludovici Montiae, 1678, Liber Primus, pp. 1–44; Scans 0018–0061; Tab. 1–3, Figs. 1–31).

1. Axiomata, Petitio & Lemmata I–II (pp. 1–2)

  • Axioma I: Cuiuslibet corporis gravis, aut plurium gravium systematis, unicum tantummodo est centrum gravitatis.

  • Axioma II: Si duo pluraue gravia in unum centrum gravitatis componantur, ibique collecta concipiantur (A † B), idem prorsus efficiunt momentum ac prius divisa.

  • Petitio: Postuletur in quovis dato puncto rectæ lineæ appendi posse pondus quantumlibet dato ponderi commensurabile vel incommensurabile.

  • Lemma I & Lemma II (Tab. 1, Figs. 1–3, ex Archimede, De Æquiponderantibus I.6–7): Si in extremis rectæ lineæ AB appendantur duo pondera mA et mB, sitque F ipsorum commune centrum gravitatis: erit pondus in A ad pondus in B reciproce ut distantia FB ad distantiam AF; et conversim, si fuerit $A : B = BF : FA$, punctum F erit centrum gravitatis ponderum A † B.

A B F u = 3 v = 5 Lemmata I-II: u * AF = v * FB (A : B = BF : FA) Tab. 1, Fig. 1 — Archimedean Equiponderants I.6 A (u=3) B (v=5) C (w=4) D E F P (u+v+w) Elementum II: Static Concurrency at Center of Gravity P Tab. 1, Fig. 5 — (AF/FB)*(BD/DC)*(CE/EA) = (5/3)*(4/5)*(3/4) = 1

2. Elementa I–III & Scholium de Pondere Analytico F - A (pp. 2–5)

  • Elementum I (Tab. 1, Fig. 4): Datis duabus rectis ex angulo eductis seque mutuo secantibus intra tertiam basim (Menelai figura), rationes segmentorum ex duplici compositione ponderum in communi centro gravitatis illico demonstrantur.

  • Elementum II (Tab. 1, Fig. 5): In triangulo ABC, si rectæ AD, BE ex angulis ad latera opposita ductæ se mutuo secent intra triangulum in puncto P, recta CF per C et P educta secabit latus AB in F ita ut positis in A, B, C ponderibus reciprocis segmentis BD, DC, CE, EA, centrum gravitatis trium ponderum A † B † C cadat in ipsum concursus punctum P, sitque F centrum gravitatis ipsorum A et B.

  • Elementum III & Scholium p. 5 (Tab. 1, Fig. 6): Quod si punctum concursus JA cadat extra triangulum ABC, secantibus rectis productis latera producta in E' et F', mirabilis adhuc elucet calculi statici consensus: pondus verò L more analytico, seu algebrico ita scribemus F - A, hoc est $F$ minus $A$ (pondus negativum).

A B C D E F K L P Prop. VI (Caravaggio Jr.): Parallel KL || BC Tab. 1, Fig. 10 — Pure Euclidean Similar-Triangle Proof A (-u) B (+v) C (+w) D E' F' J_A (F - A) Elementum III & p. 5 Scholium: Negative Weight F - A Two Negative Side Ratios (-2)*(1)*(-1/2) = +1 => Exterior Concurrency

3. Elementa IV–V & Corollarium de Quadrilatero Non Plano (pp. 5–7)

  • Elementa IV & V (Tab. 1, Figs. 7–8): Si quadrilateri cuiuslibet quatuor latera ita secentur in quatuor punctis, ut ex ponderibus in quatuor angulis positis singula divisionum puncta sint centra gravitatis binorum ponderum adjacentium: rectæ jungentes opposita sectionum puncta se mutuo secabunt in communi omnium quatuor ponderum centro gravitatis.

  • Corollarium Admirandum (pp. 6–7): Idem omnino contingit, licet prædictum sic sectum quadrilaterum non in eodem plano iaceat (quadrilaterum non planum): nam rectæ jungentes opposita laterum centra per unicum systematis centrum in spatio necessario transeunt, proindeque in uno eodemque plano consistunt!

4. Propositio VI — Demonstratio Geometrica Petri Pauli Caravaggii (pp. 7–8)

Propositio VI. Theorema (Tab. 1, Fig. 10): Eadem, quæ supra staticè demonstravimus de tribus rectis in uno puncto concurrentibus, geometricè ac purè per lineas parallelas ostendere.

Ne quis autem existimet veritates hasce geometricas à solis principiis mechanicis seu staticis pendere, libet hoc loco subtexere perelegantem demonstrationem purè geometricam, quam mecum humanissimè communicavit ingeniosissimus adolescens Petrus Paulus Carauaggius Petri Pauli filius præceptoris sui (Pietro Paolo Caravaggio Jr.).

Per verticem A trianguli ABC ducatur recta ipsi basi $BC$ parallela, cui occurrant productæ ex reliquis angulis secantes $CF$, $BE$ in punctis $K$ et $L$. Ob similitudinem triangulorum (Euclides, [VI.4]), est $AF$ ad $FB$ ut $AK$ ad $BC$; itemque $CE$ ad $EA$ ut $BC$ ad $AL$; ac denique, transeunte tertia recta $AD$ per commune concursus punctum $P$, est $BD$ ad $DC$ ut $AL$ ad $AK$. Quare ex æquo perturbato, ratio composita ex $AF$ ad $FB$, $BD$ ad $DC$, et $CE$ ad $EA$ eadem est cum ratione composita ex $AK$ ad $BC$, $BC$ ad $AL$, et $AL$ ad $AK$—hoc est, cum ratione æqualitatis!

5. Lemma IV & Propositiones VII–VIII — Ratio Composita & Theorema Menelai (pp. 8–12)

  • Lemma IV (ex Commandino & Clavio, 1589): Si fuerint quotlibet magnitudines, ratio primæ ad ultimam componitur ex rationibus primæ ad secundam, secundæ ad tertiam, ac deinceps usque ad ultimam.

  • Propositio VII. Theorema (Tab. 1, Fig. 11): In omni triangulo ABC, si tres rectæ AD, BE, CF ex angulis ad opposita latera (sive intra, sive extra producta) ductæ in unum punctum P concurrant, ratio composita ex rationibus segmentorum $(AF : FB)$, $(BD : DC)$, $(CE : EA)$ est ratio æqualitatis; et conversim, si prædicta ratio composita fuerit æqualitatis, tres rectæ AD, BE, CF aut in unum punctum P concurrent, aut inter se æquidistantes erunt.

  • Propositio VIII. Theorema (Tab. 1, Fig. 12, Theorema Menelai ac Ptolemæi): Si per puncta E et F in duobus lateribus trianguli ABC ducatur recta transversalis EF occurrens tertio lateri lineBC producto extra in D', appensis in A, B, C ponderibus staticis manifestum fit rationem compositam ex $(AF : FB)$, $(BD' : D'C)$ et $(CE : EA)$ esse rationem æqualitatis—unde simul fluit sectio harmonica basim lineBC in punctis B, D, C, D' harmonicè dividi.

A B C D E F P D' Liber Primus Elementum I & Props. VII-VIII: Ceva Concurrency + Menelaus Transversal EF BD/DC = +2/5 and BD'/D'C = -2/5 => Projective Harmonic Cross-Ratio (B, C; D, D') = -1

6. Propositiones IX–XXII — Concursus Linearum Notabilium Trianguli (pp. 12–35)

Ex hisce universalibus fontibus sponte promanant innumerabiles propemodum linearum concurrentium proprietates (Tab. 1–3, Figs. 13–27):

  1. Si latera trianguli ABC bifariam secentur in D, E, F, positis in A, B, C ponderibus æqualibus ($1 : 1 : 1$), tres medianæ concurrunt in ipso trianguli centro gravitatis X(2).

  2. Si ex angulis demittantur perpendiculares ad latera opposita, segmenta reciproca tangentibus angulorum exhibent concursum altitudinum in uno puncto X(4).

  3. Si anguli trianguli ABC bifariam secentur ([VI.3]), segmenta cujusque lateris proportionalia sunt reliquis duobus lateribus adjacentibus ($a : b : c$), unde tres bisecantes in centro circuli inscripti X(1) necessario conveniunt; similiterque bisecantes duorum angulorum exteriorum cum bisecante tertii interioris ex pondere analytico F - A extra concurrunt.

A (5,12) B (0,0) C (14,0) D E F X(1) X(2) X(4) X(6) X(7) X(8) Exact Spreads over Q (X(1)): s(BAD) = 16/65, s(DAC) = 16/65 s(CBE) = 4/13, s(EBA) = 4/13 s(ACF) = 1/5, s(FCB) = 1/5 Spread Product = 1 | Quadrance Product = 1 Heronian Triangle (13, 14, 15): Exact Rational Centers X(1), X(2), X(4), X(6), X(7), X(8) Spread Ceva Theorem: [s(BAD)/s(DAC)] * [s(CBE)/s(EBA)] * [s(ACF)/s(FCB)] = 1 (Zero Radicals)

7. Propositio XXIII — Mira Concordia Septem Linearum in Pyramide (pp. 36–43)

Propositio XXIII. Theorema (Tab. 3, Fig. 28): In omni pyramide triangulari (seu tetraedro) ABCD , positis quatuor ponderibus in ipsius angulis A, B, C, D , quatuor rectæ ex singulis verticibus ad centra gravitatis basium oppositarum ductæ, simul cum tribus rectis jungentibus centra gravitatis oppositorum laterum, omnes numero septem in uno eodemque puncto O concurrunt.

Appendantur enim in verticibus A, B, C, D pondera quæcumque finita; sintque GA, GB, GC, GD centra gravitatis trium ponderum in singulis planis triangularibus oppositis consistentium, ac EAB, ECD, EAC, EBD, EAD, EBC centra gravitatis binorum ponderum in sex pyramidis costis. Quoniam totius systematis quatuor ponderum A † B † C † D unicum dumtaxat est in spatio centrum gravitatis O, necesse est tam quatuor rectas AGA, BGB, CGC, DGD, quam tres rectas BABCD, BACBD, BADBC oppositarum costarum centra jungentes, mira quadam concordia (septem linearum concursus) in ipso unico puncto O se mutuo intersecare!

A (m=2) B (m=3) C (m=5) D (m=8) O Liber Primus Prop. XXIII (Tab. 3, Fig. 28): 3D Tetrahedron 7-Line Equilibrium ('mira quadam concordia') 4 Face-Barycenter Cevians (AG_A..DG_D) + 3 Skew-Edge Bimedians Concur at Unique Center O