In quello sieno differenti le tre specie de diete

Translation

Note

English translation to be added.

Notes

Note

Notes to be added.

Original Text

Ancora douete notare che diete sorti de colonne cioè Jo-

 nica Dorica e corinta. tutte quanto olor basi, e stilobata se

 fanno a vn medesimo modo. Ma li lor capitelli sonno diuersi.

 Quello dela ionica o voi dir puluinata fia malenconico. peroche

 ^) Es sind die bereits erwähnten, in vorliegender Ausgabe als zum
 Verständniss nicht erforderlich, weggelassenen Zeichnungen.




## p. 145 (#157) ############################################

14^

 non leua in su ardito che representa cosa malenconica e flebile
 vidouile. leua diete capitello solo mezza testa, cioè mezza gros-
 sezza dela colonna senzaltro abaco e altra cimasa. Ma solo ha
 li voluti circuncirca reuolti in giù verso la longheza de la co-
 lonna a similitudine dele donne afflicte scapegliate. Ma la corinta
 ha el suo capitello eleuato e adorno de fogliami e uoluti con
 suo abaco e cimasa comme se dicto a similitudine dele giouine
 polite alegre e adorne con loro balzi, a cui instantia foron dicate.
 e a queste tali per più legiadria se costumato dali antichi loro
 altezze diuidere in 8 parti equali e luna far grossezza, cioè dya-
 metro de sua inferiore contractura. che vengano nel aspecto
 dare più vaghezza. Ma queste tali non se vsato ponere in
 difficii troppo grani. Ma a luochi ligiadri. comme logge giardini
 baladori e altri lochi deambulatorii. Le doriche hano lor capi-
 telli alti ala già dieta mesura e proportione. ma non con tanto
 ornamento ma puro e semplici tamburo ouero timpano ala si-
 militudine virile, comme Marte Hercule etc. aliquali per honore
 foron dicate. E queste sorte (benché oggi poco fasi) per esser
 schiete e semplici sonno più gagliarde che le corinte a sustenere
 el peso. La cui altezza li antichi hano costumato diuidere in
 6 equali parti. Peroche li Ionici non hauendo lor symmetria
 ma a caso factone nel tempio trouando la forma e traccia auer
 vestigio del pede humano. qual proportionando a sua statura
 trouaro che gliera la sexta parte daltezza del corpo humano.
 E atal proportione prima costumaro for laltezza e grosseza de
 diete colonne rotonde. Gommo dici el nostro Victruuio in lo
 5. libro al primo capitulo e ancora in 7. secondo li lochi doue.
 lauiano a deputare. E cosi ancor le Joniche sonno aptissime
 al peso diuise ala similitudine dele doriche. Benché comme e
 dicto dele doriche per non rendere alochio venusta, pero al
 presente se ne vsano. lacui memoria asai vi giouera a fare le
 cose vtile più che pompose, hauendo voi a libito a disponerle.
 Altramente obedite al pagatore e più non sia.

 Comme se sia succedendo dainde in qua diuersi ingegni
 e nationi se costumato far a libito diete colonne e quelle nomi-
 nare diuersamente e lor capitelli e basi e stilobate, e cosi ogni
 lor parte e anche in li altri hedificii. Comme dici Victruuio nel
 vltimo del primo capitulo del suo 4. libro, videlicet. Sunt autem

 Quellenschriften f. Kunstgesch. N. F. II. io




## p. 146 (#158) ############################################

146

 quae hisdem columnis iraponuntur capitulorum genera variis
 vocabulis nominata. Quorum nee proprietates symmetriarum
 nee columnarum genus aliud nominare possumus sed ipsorum
 vocabula traducta et commutata ex corinthiis et puluinatis et
 doricis videmus. Quorum symmetriae sunt in nouarum etc. in
 modo che ora de tutto se facto vn ciabaldone chiamendole alor
 modo. Ma pur li capitelli le fano diuerse per lor varietà. E a
 vostra consolatione e nostra confirmatione del sucinto discorso
 facto qui la dignissima auctorita del nostro Victruuio aponto
 vi pongo tracta del suo preallegato quinto libro, videlicet.
 Hae ciuitates cum Caras et lelegas eiecissent : eam terrae
 regionera a duce suo Jone appellauerunt Joniam. Ibique tempia
 deorum immortalium constituentes ceperunt phana aedifìcare.
 et primum Apollini pandioni aedem vti viderunt in Achaia
 constituerunt: et eam Doricum appellauerunt. quod in doricon
 ciuitatibus primum factum eo genere viderint: In ea aede cum
 voluissent columnas collocare non habentes symmetrias earum:
 et querentes quibus rationibus efficere possent: vti et ad onus
 ferendum essent idoneae et in aspectu probatam haberent
 venustatem : dimensi sunt virilis pedis vestigium : et id in alti-
 tudine rettulerunt. Cum inuenissent pedem sextam partem esse
 altitudinis in homine: item in columnam transtulerunt: et qua
 crassitudine fecerunt basini scapi tantam sex cum capitulo in
 altitudinem extulerunt. Ita Dorica columna virilis corporis pro-
 portionem et firmitatem et venustatem in aedifìciis praestare
 coepit. Item postea Dianae constituere aedem quaerentes: noni
 generis speciem iisdem vestigiis ad muliebrem transtulerunt
 gracilitatera et fecerunt primo columnae crassitudinem octaua
 parte: vt haberent speciem excelsiorem: basi spiram apposuerunt
 pro calceo: capitulo volutas vti capillamento concrispatos cir-
 cinos praependentes dextra ac siuistra coUocauerunt. et cimatiis
 et encarpis pro crinibis dispositis frontes ornauerunt. truncoque
 roto strias vti stolarum rugas matronali more demiserunt: ita
 duobus discriminibus columnarum inuentionem: vnam virili sine
 ornatu nudam speciem : alteram muliebri subtilitate et ornatu
 symmetriaque sunt uisitati. Posteri vero elegantia subtilitatequc
 iudiciorum progressi gracilioribus modulis delectati septem crasi -
 situdinis dvametros in altitudinem columnae doricae: ionicac




## p. 147 (#159) ############################################

147

 nouem conslituerunt. Id autem quod iones fecerunt primo
 ionicum est nominatum. Tertium vero : quod Corinthion dicitur
 virginalis habet gracilitatis imitationem: quod virgines propter
 aetatis teneritatem gracilioribus membris figuratae effectus reci-
 piunt in ornatu venustiores. Eius autem capituli prima inuentio
 sie memoratur esse facta: Virgo ciuis corinthia iam matura nupti-
 as implicata morbo decessiti post sepulturam eius quibus ea virgo
 poculis delectabatur nutrix collecta et composita in Calatho per-
 tulit ad monumentum: et in summo collocauit: et vti ea per-
 manerent diutius sub diuo tegula texit. Is calathus fortuito supra
 achanti radicem fuerat collocatus: interim pondere pressa radix
 achanti media folia et cauliculos circa vernum tempus profudit :
 cuius cauliculi secundum calathi latera crescentes: et ab angulis
 tegulae ponderis necessitate expressi : flexuras in extremas partes
 volutarum facere sunt coacti. tunc Callimachus qui propter ele-
 gantium et subtilitatem artis marmoreae ab Atheniensibus catha-
 tecnos fuerat nominatus: praeteriens hoc monumentum anima-
 duertit eum calathum: et circa foliorum nascentem temeritatem:
 delectatusque genere et formae nouitate ad id exemplar colum-
 nas apud corinthios fecit: svmmetriasque constituit: ex eo quod
 in operum perfectionibus corinthii generis distribuit rationes
 eius autem capituli symmetria sic est facienda: vti quanto fuerit
 crassitudo imae columnae etc.

 (Doue ora se trouino colonne più debitamente facte per Italia
 dali antichi e ancor moderni.)